Analiza wstępna bilansu

Wstępne badanie bilansu obejmuje analizę struktury pasywów oraz aktywów, a także zależności zachodzących pomiędzy wybranymi aktywami oraz pasywami, jak również zmian które zaszły w nich na przestrzeni badanego okresu. Osobie prowadzącej analizę daje to wstępny obraz aktualnej sytuacji przedsiębiorstwa, jak również sytuacji historycznej, na przestrzeni czasu, a także umożliwia skupienie się na zmieniających się relacjach pomiędzy analizowanymi składnikami bilansu.

Wyróżniamy tutaj dwa podstawowe elementy takiej analizy – analizę pionową (która skupia się na zależnościach między poszczególnymi aktywami i pasywami) i analizę poziomą (która, w odróżnieniu od pionowej, zajmuje się przede wszystkim zmianami zachodzącymi między badanymi okresami).

 

Analiza pionowa bada relacje zachodzące pomiędzy częściami składowymi aktyw oraz pasywów oraz zmian które miały miejsce w badanym okresie czasu. Określone elementy składowe aktywów wyrażane są za pomocą części procentowych sumy bilansowej udzielają między innymi odpowiedzi na pytania dotyczącą udziału trwałych aktywów w sumie bilansowej, strukturze źródeł które finansują poszczególne składniki majątkowe przedsiębiorstwa, a także udziału należności oraz zapasów w aktywach obrotowych[1].

 

Za pomocą analizy poziomej porównywane są dane liczbowe dotyczące jednego okresu z danymi dotyczącymi kolejnego bądź też kolejnych okresów a następnie ustalane są procentowe zmiany wartości. Ten rodzaj analizy w zależności od potrzeb przeprowadzony może być w aspekcie[2]:

  • Statycznym, które dotyczy badania zachodzących zmian na przestrzeni dwóch lat,
  • Dynamicznym, który zestawiając dane dotyczące kilku następujących po sobie okresów, umożliwia ocenę dynamiki a także kierunków zmian części składowych aktywów oraz pasywów jednocześnie opisując ważne trendy zachodzące w przedsiębiorstwie.

Oczywiście wybór konkretnej metody prowadzenia analizy poziomej zależy od poziomu zaawansowania analiz, a także celów i potrzeb badawczych w przedsiębiorstwie. Naturalnym jest również, że pełna analiza wstępna bilansu objąć musi zawsze zarówno analizę poziomą, jak i pionową.

 

Przed przystąpieniem do analizy warto wspomnieć, że zazwyczaj jakikolwiek wzrost własnych zasobów przedsiębiorstwa, a w szczególności wzrost wartości kapitałów własnych oraz majątku trwałego powinien być odbierany pozytywnie tak jak spadek wartości zaległych zobowiązań, zapasów a także należności jednostki które posiadają charakter nieprawidłowy[3].

[1] Sprawozdanie finansowe bez tajemnic, pod red.G K Świderskiej, Difin, Warszawa 2003, rozdział 16, s. 62

[2] Ibidem, s. 62

[3] L. Bednarski, Analiza finansowa w przedsiębiorstwie, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000, s. 64