Rodzaje analiz finansowych

Bardzo wiele aspektów funkcjonowania jakiejkolwiek jednostki gospodarczej wymaga okresowej kontroli. To w jaki sposób informacje dotyczące odmiennych procesów czy też zdarzeń zestawiane są w drodze analizy finansowej powinno być zależne w dużej mierze od celu w jakim dana analiza jest przeprowadzana. W zależności od potrzeb wymagane może być wykorzystanie określonych metod przeprowadzania analizy finansowej w celu prezentacji jak najbardziej trafnych informacji.

Rodzaje realizacji analizy finansowej mogą być pogrupowane na podstawie różnorakich kryteriów. Rodzaje analiz finansowych mogą być usystematyzowane na podstawie kryteriów takich jak szczegółowość przeprowadzanych badań, ich przedmiotowy zakres, przeznaczenie, czy też zakres czasowy którego się tyczą. Częstokroć wymienianymi w literaturze tematu analizami są[1]:

 

  1. a) Ze względu na czas, którego dotyczy:
  • Analiza bieżąca nazywana również operatywną, która daje możliwość ewaluacji realizowanych działań oraz sygnalizuje posiadające negatywne skutki zdarzenia gospodarcze. Ten typ analizy powinien umożliwić wdrożenie w stosunkowo krótkim czasie zmian które wspomogą odpowiednie funkcjonowanie jednostki gospodarczej;
  • Analiza retrospektywna, której podstawowym celem jest ewaluacja kroków wykonanych przez przedsiębiorstwo w przeszłości ;
  • Analiza prospektywna, która wykonywana jest w trakcie planowania strategii działania jeszcze przed podjęciem wiążących decyzji. Celem tego rodzaju analizy jest wytyczenie oraz ewaluacja możliwych do realizacji planów.
  1. b) Z kolei ze względu na cel i przeznaczenie owej analizy wyróżniamy:
  • Analizę wewnętrzną – może wspomagać zarządzanie jednostką gospodarczą poprzez ocenę skuteczności gospodarowania w przeszłości. Analiza ta może być również narzędziem które umożliwi znalezienie rozwiązania dla aktualnych problemów a także wspomoże proces decyzyjny który tyczy się wydarzeń przyszłych. Ten rodzaj analizy charakteryzuje się szczegółowością oceny i jest wykonywany systematycznie, ponieważ umożliwia monitoring sprawności oraz skuteczności działania.
  • Analizę zewnętrzną – wykonywaną na potrzeby interesariuszy spoza jednostki do których zaliczyć można między innym odbiorców, dostawców, akcjonariuszy czy też banki. Analiza tego typu jest częstokroć całościowa i obejmuje zakresem okres roczny przedstawiając ogół zjawisk zachodzących w jednostce.
  1. c) Kolejnym przywoływanym przez nas kryterium wyodrębnienia jest zakres przedmiotowy podejmowanych badań analitycznych. W tym przypadku typowy podział obejmuje:
  • Analizy całościowe, które przedstawiają całościowy obraz zdarzeń mających miejsce w jednostce gospodarczej. Zakres szczegółowy tego typu analizy jest uzależniony od zapotrzebowania i może obejmować ogólną ocenę sytuacji
    w jakiej znajduje się jednostka, jak również bardziej skrupulatne analizy ekonomicznych zjawisk obrazując ich wzajemne zależności a tak powiązania.
  • Analizy problemowe nazywane również odcinkowymi, których istotą jest skrupulatna analiza określonych obszarów działalności przedsiębiorstwa w celu podjęcia cząstkowych decyzji.
  1. d) Ostatnim z najpopularniejszych kryteriów jest poziom szczegółowości dokonywanych analiz. W tym przypadku podział analizy jest bardzo prosty i intuicyjny i obejmuje:
  • Analizy szczegółowe, przeprowadzane w celu odzwierciedlenia badań dotyczących położenia finansowego jednostki gospodarczej. W drodze obserwacji stosunków przyczynowo skutkowych ten rodzaj analizy wyjaśnia czynniki oraz przyczyny formowania się takiej a nie innej sytuacji finansowej a także kapitałowo majątkowej jednostki.
  • Analizy ogólne, których celem jest jest ewaluacja efektywności działania jednostki przy wykorzystaniu określonych wskaźników. Ten rodzaj analizy nie zawiera w sobie czynności powiązanych z oceną występujących oddziaływań przyczynowo skutkowych które zachodzą pomiędzy ekonomicznymi zjawiskami odbywającymi się w jednostce a także powodów zmiany jej ekonomicznej sytuacji. Taka analiza przeprowadzana jest zazwyczaj na potrzeby zewnętrznych odbiorców.

 

Oczywiście typów i rodzajów wszelkich elementów analiz finansowych, a także poszczególnych jej składowych może zostać przywołanych jeszcze bardzo wiele. Przywołane powyżej stanowią jedynie wycinek i wybór tych najbardziej popularnych ujęć tematu. Jednak ze względu na charakter i cel tej pracy wybranych zostało kilka tych najprawdopodobniej najbardziej kluczowych i adekwatnych. To przez pryzmat tego typu podejść parzyć będziemy na wszelkie dalsze rozważania i analizy prowadzone w kolejnych podrozdziałach.

[1] A. Dyduch, M. Sierpińska, Z. Wilimowska, Finanse i Rachunkowość, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2013, s. 177-178