Sfera produkcji i wartość dodana w gospodarce

Zgodnie z danymi GUS opublikowanymi w dniu 13 maja 2005 r. realne tempo wzrostu wartości dodanej brutto w gospodarce narodowej w 2004 r. wyniosło 5,1%. Ubiegły rok był trzecim z kolei, gdy tempo to uległo przyspieszeniu w stosunku do poprzedniego roku. Wartość dodana brutto w latach 2001-2003 rosła realnie odpowiednio o 1,1%, 1,3% i 3,6%. Przyspieszanie tempa wzrostu tej kategorii ekonomicznej związane było z systematyczną poprawą koniunktury w przemyśle oraz wysokim tempem wzrostu wartości dodanej w usługach rynkowych.

W 2004 r. wartość dodana w przemyśle wzrosła realnie o 9,7% w porównaniu z 7,9% wzrostem w 2003 r., co dało 2,6 pkt. proc. wzrostu wartości dodanej ogółem (był to największy wkład we wzrost wartości dodanej w 2004 r.). Wzrost wartości dodanej w przemyśle związany był ze znacznym, 12,3%[1] realnym wzrostem produkcji sprzedanej przemysłu w 2004 r. Na zmianę wielkości produkcji sprzedanej przemysłu ogółem złożył się wzrost o 14,6% wśród przedsiębiorstw przetwórstwa przemysłowego, spadek produkcji w przypadku podmiotów zajmujących się zaopatrywaniem w energię elektryczną, gaz i wodę o 1,8% oraz wzrost w sektorze górniczym o 2,0%. Na osiągnięcie dobrego wyniku przez przedsiębiorstwa przemysłowe bez wątpienia miała wpływ akcesja Polski do Unii Europejskiej. Produkcja w miesiącach styczeń – kwiecień tj. poprzedzających wejście do UE wzrosła o 24,2%. Największy wzrost w okresie pierwszych czterech miesięcy 2004 r. odnotowała branża producentów pojazdów mechanicznych, o 74,5%. W tym czasie wzrost przetwórstwa przemysłowego wyniósł 24,2%. Wysokie tempo wzrostu w branży samochodowej przełożyło się na wkład we wzrost przetwórstwa ogółem na poziomie ok. 5,9 pkt. proc. W całym roku dynamika produkcji wyniosła w tej grupie 156,4%, dając wkład na poziomie 4,7 pkt. proc. Nieco mniejsza aktywność w drugiej połowie roku w przemyśle motoryzacyjnym wynikała ze zmasowanego importu aut używanych z terenów UE. Również producenci zajmujący się produkcją artykułów spożywczych zwiększyli swoją aktywność na krótko przed akcesją. Wkład tej grupy przedsiębiorstw we wzrost w przetwórstwie po czterech pierwszych miesiącach 2004 r. wyniósł 2,6 pkt. proc. (dynamika 110,9%) by spaść ostatecznie w całym roku do 1,3 pkt. proc. (dynamika 105,9%). Innymi branżami, które intensywnie wykorzystywały okres przedakcesyjny byli producenci wyrobów z pozostałych surowców niemetalicznych, którzy osiągnęli tempo wzrostu produkcji po pierwszych czterech miesiącach 2004 r. na poziomie 44,9%, a za cały rok 10,3%. Podobną strategię mieli również przedsiębiorcy z grupy produkcja wyrobów z metali oraz producenci wyrobów z gumy, których produkcja w kwietniu 2004 r., w układzie narastającym, wzrosła odpowiednio 35,5% i 32,5% a na koniec roku 19,0% i 13,7%. Ze wszystkich grup przedsiębiorstw przetwórstwa przemysłowego jedynie producenci sprzętu i aparatury radiowej, telewizyjnej i komunikacyjnej zwiększali wolumen produkcji do końca 2004 r. (po czterech miesiącach dynamika wynosiła 118,6%, a za cały rok 136,1%). Regułą było jednak, że pozostałe przedsiębiorstwa zmniejszały po wstąpieniu Polski do UE tempo wzrostu produkcji lub wręcz odnotowywały realny spadek produkcji. Aby sprostać wyraźnie większej produkcji i sprzedaży w pierwszej połowie 2004 r. przedsiębiorstwa wyraźnie zwiększyły stan zapasów. Biorąc jednak pod uwagę nieco słabszy popyt w gospodarce w drugim półroczu 2004 r. i również w tym okresie mniej korzystne kształtowanie się (z punktu widzenia eksporterów) relacji kursowych racjonalnym było zmniejszenie się dynamiki wolumenu produkcji sprzedanej przemysłu.

Wartość dodana w usługach rynkowych w ubiegłym roku wzrosła realnie o 4,5% w porównaniu z 2,6% wzrostem w 2003 r., co dało 2,2 pkt. proc. wartości dodanej brutto ogółem w 2004 r. Kolejnym sektorem, w którym odnotowano przyspieszenie tempa wzrostu wartości dodanej było rolnictwo. W 2004 r. wartość dodana w tym sektorze wzrosła realnie aż o 6,8% w porównaniu z 3,2% wzrostem w 2003 r. Kontrybucja wartości dodanej w rolnictwie we wzrost wartości dodanej ogółem w roku ubiegłym wyniosła 0,2 pkt. proc.

W roku ubiegłym obniżeniu uległo realne tempo wzrostu wartości dodanej w usługach nierynkowych. Zgodnie z danymi GUS w 2004 r. wyniosło ono 2,1% w porównaniu z 2,9% wzrostem w 2003 r. Niższe tempo wzrostu skutkowało zmniejszeniem kontrybucji wartości dodanej tego sektora we wzrost wartości dodanej brutto ogółem z 0,5 pkt. proc. w 2003 r. do 0,3 pkt. proc. w 2004 r.

Ubiegły rok był czwartym z kolei, w którym odnotowano spadek realny wartości dodanej w budownictwie. Zgodnie z danymi GUS wyniósł on 1,3% i był mniejszy niż 2,9% spadek zanotowany w 2003 r. Konsekwencją spadku w tym sektorze była ujemna kontrybucja wartości dodanej w budownictwie we wzrost wartości dodanej brutto ogółem w 2004 r, która to kontrybucja szacowana jest na minus 0,1 pkt. proc. Utrzymujący się spadek wartości dodanej w budownictwie był odzwierciedleniem wyników produkcji budowlano-montażowej, która w 2004 r. zmniejszyła się 0,9%[2]. Na ten stosunkowo niski spadek produkcji w budownictwie miały wpływ stopniowo odradzająca się skłonność do inwestycji przedsiębiorstw w Polsce. Optymizm związany z członkostwem Polski w UE, swoboda wymiany handlowej oraz wysoki stopień wykorzystania mocy wytwórczych skłonił krajowe podmioty do podjęcia działań inwestycyjnych o nieco bardziej kompleksowym charakterze. W 2004 r. w odróżnieniu do roku 2003 oprócz wzrostu inwestycji przedsiębiorstw w środki transportu odnotowano również wzrost inwestycji w budynki i budowle a także maszyny, urządzenia techniczne i narzędzia.

[1] W przedsiębiorstwach zatrudniających powyżej 9 osób.

[2] W przedsiębiorstwach zatrudniających powyżej 9 osób.

 

Źródło: Mf.gov.pl