Otoczenie makroekonomiczne – Popyt zagraniczny – Zagregowany popyt

Ożywienie koniunktury w gospodarce światowej, które nastąpiło w II połowie 2003 r. w głównej mierze było efektem silnej stymulacji ze strony polityki makroekonomicznej, zarówno pieniężnej jak i fiskalnej. Podobnie jak to bywało w przeszłości, motorem globalnego wzrostu były USA i kraje Azji Południowo-Wschodniej, w tym przede wszystkim Chiny. Początek 2004 r. przyniósł wzmocnienie i rozszerzenie tej pozytywnej tendencji na kolejne kraje i regiony. W tym okresie szczególnie szybko rozwijała się również gospodarka Japonii, której tempo wzrostu było najwyższe wśród krajów rozwiniętych.

W dalszej części 2004 r., wraz ze stopniowym spadkiem wolnych mocy produkcyjnych, tempo wzrostu gospodarki światowej powróciło do bardziej umiarkowanych poziomów. Nie było to jednak wyraźne spowolnienie dynamiki PKB, sugerujące trwałe pogorszenia koniunktury, a raczej stopniowy powrót do ścieżki ekspansji gospodarczej wyznaczanej przez tempo wzrostu potencjalnego PKB. Do niższego tempa wzrostu gospodarczego przyczyniło się również stopniowe ustępowanie impulsu ze strony polityki makroekonomicznej (choć warunki monetarne przez cały 2004 r. pozostawały korzystne mimo rozpoczęcia cyklu zaostrzania polityki pieniężnej) oraz wysokie ceny ropy naftowej, które w szczególności przekładały się na obniżenie siły nabywczej gospodarstw domowych i niski poziom zaufania uczestników życia gospodarczego.

W całym 2004 r., według szacunków MFW, tempo wzrostu globalnego PKB wyniosło 5,1% [1] i było o ponad 1 pkt proc. wyższe niż rok wcześniej, a także wyższe od średniej zanotowanej w latach 1987-1996 (3,3%) oraz 1997-2004 (3,7%). Należy jednak podkreślić, że ta ogólna tendencja ukrywała rosnące różnice w przebiegu procesów makroekonomicznych pomiędzy poszczególnymi regionami i krajami. Wprawdzie niemal we wszystkich regionach świata wzrost gospodarczy w 2004 r. był szybszy niż rok wcześniej, ale generalnie poziom aktywności ekonomicznej w USA, Chinach, Ameryce Łacińskiej, krajach WNP i Europie Środkowo-Wschodniej był wyraźnie wyższy niż ten obserwowany w strefie euro i Japonii. Tej tendencji towarzyszyło pogłębienie nierównowagi zewnętrznej w skali globalnej. W USA w 2004 r. deficyt na rachunku obrotów bieżących osiągnął rekordowy poziom 5,7% PKB, a nadwyżki na rachunku obrotów bieżących notowały rozwijające się kraje Azji, Japonia, WNP, produkujące ropę naftową kraje Bliskiego Wschodu oraz w mniejszym stopniu strefa euro. Wzrost nierównowagi zewnętrznej w USA był jednym z czynników deprecjacji kursu USD wobec innych walut.

Poprawa koniunktury na rynkach zagranicznych, znaczące osłabienie złotego oraz efekty restrukturyzacji przedsiębiorstw z lat 2001 – 2003 były czynnikami sprzyjającymi utrzymaniu się wysokiej dynamiki eksportu. W 2004 r. eksport w ujęciu rachunków narodowych wzrósł realnie o 10,2% wobec 14,2% w 2003 r.

Rosnący popyt na rynku krajowym (w 2004 r. popyt krajowy wzrósł realnie o 5,0% w porównaniu z 2,6% wzrostem w 2003 r.) przyczynił się do utrzymania tempa wzrostu importu. Import w ujęciu rachunków narodowych wzrósł realnie w 2004 r. o 8,7% w porównaniu z 9,3% wzrostem w 2003 r.

Powyższe tendencje w eksporcie i imporcie spowodowały, że w 2004 r. kontrybucja eksportu netto we wzrost PKB, spadła z 1,1 pkt. proc. w 2003 r. do 0,3 pkt. proc. w 2004 r.

Udziały eksportu i importu w PKB w 2004 r. wyniosły odpowiednio 39,1% i 40,9%[2] i są one większe niż w dużych krajach UE. Przykładowo w Niemczech udział eksportu kształtuje się na poziomie 36,1%, a importu 31,8% PKB. Dla Hiszpanii udziały te wynoszą odpowiednio 27,8% i 29,4%, a dla Francji 25,8% i 24,6%. Zbliżone udziały w PKB mają Dania (eksport 42,6%, import 36,4%) i Szwecja (eksport 43,8%, import 37,1%)[3]. Małe gospodarki otwarte charakteryzują się wyższymi udziałami.

[1] MFW: World Economic Outlook, kwiecień 2005. Według Komisji Europejskiej wzrost globalnego PKB wyniósł w 2004 r. 5%.

[2] Udział liczony w cenach bieżących

[3] Udziały dla państw UE policzone w oparciu o szeregi w cenach bieżących, dla danych za 2003 r.

 

Źródło: Mf.gov.pl