Ubezpieczenie to umowa pomiędzy towarzystwem a klientem

Ubezpieczenie to umowa zawarta pomiędzy towarzystwem ubezpieczeniowym (ubezpieczycielem) jghjj (ubezpieczającym). Według polskiego prawa ubezpieczycielem może być wyłącznie zakład ubezpieczeń (działający jako spółka akcyjna czy towarzystwo ubezpieczeń wzajemnych). Istotne, że taki ubezpieczyciel musi posiadać zezwolenie na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej (wydane przez Komisję Nadzoru Finansowego). Warto jeszcze wyjaśnić rozróżnienie pojęć ubezpieczający” i „ubezpieczony”. Ubezpieczający to osoba, która zawiera umowę z ubezpieczycielem i jest zobowiązana do wpłaty składek. Ubezpieczony to osoba, której dobra zostały objęte umową ubezpieczenia. Z reguły ubezpieczający jest zarazem ubezpieczonym np. osoba zawiera umowę ubezpieczającą swój samochód. Ale może zdarzyć się sytuacja, w której np. rodzic (ubezpieczający) ubezpiecza swoje dziecko (ubezpieczony).
W ubezpieczeniach spotyka się jeszcze jedno pojęcie: „uposażony”. Z reguły o uposażonym jest mowa w ubezpieczeniach osobowych (np. w ubezpieczeniu na życie) i jest to osoba, którą ubezpieczający (zawierający polisę) wskazał jako właściwą do odbioru sumy ubezpieczenia po jego śmierci.Umowę o ubezpieczenie nazywa się polisą. Jest to dokument, w którym strony potwierdzają zawarcie umowy ubezpieczenia na uzgodnionych warunkach. Na jej podstawie ubezpieczony otrzyma odszkodowanie w chwili wystąpienia zdarzenia losowego, na jakie zawarta jest polisa. Jest on zobowiązany do płacenia składki w określonej wysokości i w określonym czasie. Zapłacenie składki to konieczny warunek, aby móc dochodzić prawa do odszkodowania w razie zaistniałego zdarzenia wymienionego w polisie.
Polisa powinna zawierać:
♦ dane ubezpieczającego,
♦ dane ubezpieczonego, jeżeli są inne niż ubezpieczającego (np. mąż ubezpieczający żonę),
♦ rodzaj ubezpieczenia,
♦ sumę ubezpieczenia i wysokość składki,
♦ okres, na jaki została zawarta polisa,
♦ zakres ubezpieczenia (co obejmuje, a co wyłącza z ubezpieczenia),
♦ obowiązki ubezpieczonego w trakcie trwania polisy oraz
w momencie wystąpienia zdarzenia losowego, które obejmuje polisa. W niektórych przypadkach ubezpieczyciel wystawi inny dokument potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia, np. legitymację, zawsze jednak ubezpieczyciel jest bezwzględnie zobowiązany do wystawienia dokumentu ubezpieczenia, który potwierdza zawarcie umowy ubezpieczeniowej. Z reguły każda firma ubezpieczeniowa posiada regulamin ubezpieczeń, w którym znajdują się opisy praw i obowiązków tak klienta, jak i ubezpieczyciela, a podstawowe umowy ubezpieczenia są oparte o zapisy zawarte w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia (tzw. OWU). OWU opisują najważniejsze cechy danego ubezpieczenia, tj. zakres i czas jego trwania, sposób zawierania umowy, prawa i obowiązki stron umowy oraz sposób oceny i zasady wypłaty odszkodowania. Przed decyzją o wyborze ubezpieczyciela warto zapoznać się z treścią OWU kilku ubezpieczycieli, nie pominąwszy również treści pisanych tzw. drobnym drukiem czy oznaczanych „gwiazdką”. Choć treści powinny być podane w sposób zrozumiały i jednoznaczny, to zdarza się, że analiza OWU może nie być prosta. Warto zatem poprosić pracownika ubezpieczyciela o możliwość zapoznania się z tym dokumentem spokojnie w domu, by móc ewentualne wątpliwości wyjaśnić jeszcze przed podpisaniem umowy. Gdy podejmiemy już decyzję o wyborze ubezpieczenia i ubezpieczyciela, wypełniamy wniosek o zawarcie ubezpieczenia. Jest to formularz, w którym ubezpieczyciel wymaga wpisania informacji istotnych jego zdaniem do oceny ryzyka ubezpieczeniowego, a co za tym idzie – obliczenia wysokości składki.Ubezpieczony jest zobowiązany do udzielenia odpowiedzi. Nierzadko ubezpieczyciel zawiera dodatkowy zapis w umowie o obowiązku poinformowania go o zmianie okoliczności, które opisane są w formularzu. Niepodanie informacji lub podanie informacji niezgodnych ze stanem faktycznym może rodzić później komplikacje z wypłatą ewentualnego odszkodowania.
Po wypełnieniu i złożeniu wniosku o zawarcie umowy o ubezpieczenie ubezpieczyciel powinien przedstawić propozycję umowy na zasadach określonych w OWU (Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia). Jeśli klient ma inne lub dodatkowe oczekiwania, może zgłosić je pisemnie zakładowi ubezpieczeń i negocjować warunki zmienionej oferty. Samo złożenie wniosku o zawarcie umowy ubezpieczenia nie rodzi skutków zawarcia umowy, to znaczy, że można odstąpić od podpisania umowy ubezpieczenia bez dodatkowych skutków.
W sytuacji, gdy umowa została zawarta, ubezpieczonemu przysługuje prawo jej wypowiedzenia w ciągu 30 dni, z tym że dotyczy to umów na okres powyżej sześciu miesięcy. Zatem warunkiem możności wypowiedzenia umowy ubezpieczenia jest posiadanie polisy na czas co najmniej sześciu miesięcy. Wypowiedzenie umowy nie zwalnia jednak ubezpieczonego z obowiązku zapłaty składki za czas, w którym był objęty ubezpieczeniem. Na przykład: wypowiadamy umowę ubezpieczenia mieszkania w 15. dniu od jej podpisania. To znaczy, że przez 14 dni nasze mieszkanie było objęte ochroną ubezpieczeniową (np. od zalania, pożaru itp.) i za ten czas zakład ubezpieczeniowy policzy kwotę składki do zapłaty.
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów stoi na stanowisku, że jest to jedyny koszt, jakiego zakład ubezpieczeniowy ma prawo się domagać w przypadku odstąpienia od umowy. Wszystkie inne koszty finansowe i opłaty manipulacyjne, poza składką za konkretne dni ubezpieczenia, są w przypadku rezygnacji z polisy w ciągu pierwszych 30 dni niedopuszczalne. Zawarcie umowy ubezpieczenia nakłada obowiązek zapłaty składki. Z reguły termin jej płatności zawarty jest w umowie, a jeśli nie, to powinna ona być zapłacona wraz z podpisaniem umowy ubezpieczenia. W przypadku, gdy doszło do szkody, termin, w jakim należy to zgłosić do ubezpieczyciela, regulują OWU i z reguły powinien to uczynić ubezpieczający. Jednak jeśli nie jest to możliwe, zgłoszenia może dokonać ubezpieczony. Jeśli szkoda nie zostanie zgłoszona w wyznaczonym terminie, to ubezpieczyciel może zmniejszyć sumę odszkodowania (o ile wykaże, że zwłoka przyczyniła się do zwiększenia szkody). Forma zgłoszenia szkody z reguły też jest opisana w Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia. Konsekwencją zgłoszenia szkody w odpowiednim terminie jest podjęcie przez ubezpieczyciela działań, które określą okoliczności i rozmiar szkody i doprowadzą do wypłaty odszkodowania. Powinno to nastąpić w terminie 30 dni od chwili otrzymania zawiadomienia o zgłoszeniu szkody. Wyjątkiem jest sytuacja, w której w ciągu 30 dni nie było możliwe wyjaśnienie okoliczności zaistnienia szkody. Wtedy stosuje się zasadę, że świadczenie powinno być zrealizowane w ciągu 14 dni od dnia, w którym wyjaśnienie okoliczności szkody stało się możliwe. Przez „niemożność wyjaśnienia okoliczności szkody” rozumie się np. brak dokumentów niezbędnych do likwidacji szkody.
W przypadku gdy ubezpieczyciel odmówił wypłaty świadczenia lub wypłacił je w zbyt niskiej kwocie, należy zwrócić się pisemnie do ubezpieczyciela z odwołaniem od decyzji (można dołączyć wszelką dokumentację, np. akta medyczne czy opinie rzeczoznawców). Jeśli odwołanie nie przyniesie oczekiwanego rezultatu, można wnieść skargę do Rzecznika Ubezpieczonych lub złożyć skargę do sądu polubownego, a w ostateczności do sądu cywilnego właściwego dla siedziby ubezpieczyciela lub miejsca zamieszkania ubezpieczającego, ubezpieczonego lub uposażonego (w zależności od rodzaju sprawy). Składając taki pozew, można od razu zawnioskować do sądu o zwolnienie z kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika z urzędu, który będzie reprezentował interes skarżącego.  Należy pamiętać, że czas, w którym można wytoczyć takie powództwo, jest ograniczony i zaczyna swój bieg od chwili otrzymania ostatecznej decyzji od ubezpieczyciela. Z reguły trwa on do 3 lat, ale może być inny w zależności od zapisów przyjętych w warunkach ubezpieczeń.

Źródło :
Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich Warszawa 2014
„Usługi finansowe. Poradnik dla osób starszych” (http://www.rpo.gov.pl/pl/content/us%C5%82ugi-finansowe-poradnik-dla-os%C3%B3b-starszych)